News List

Successtory Amsterdam Citynet!?

AMSTERDAM FttH SUCCES STORY!?

Zoals bekend loopt er nog steeds discussie over de vraag: moet de overheid investeren in breedbandinfrastructuur of niet? De discussie is vaak intensief, en wordt gevoerd op het scherpst van de snede. Binnen de kabelsector vinden we dat de overheid geen belastinggeld moet besteden aan infrastructuren, en sommige (regionale en lokale) overheden vinden van wel.

Citynet Amsterdam is een van de eerste projecten die door de overheid is geïnitieerd. In 2001 is door de gemeente het plan opgevat om mee te gaan investeren in FttH, en in 2007 werd de eerste aansluiting gerealiseerd. De gemeente Amsterdam heeft hier miljoenen euro’s in geïnvesteerd, evenals enkele woningcorporaties. Vorig jaar heeft KPN/Reggefiber het netwerk gekocht; het functioneert nu onder de naam “Glashart Amsterdam”. Het project is weer actueel, omdat het eind vorige week door de Europese FttH-council is uitgeroepen tot “successtory” . De succesverhalen hebben als doel om Europese overheden over te halen om mee te gaan investeren in FttH. Daarom is het interessant om eens goed te kijken naar het “succes”.

Telecommunicatie gaat over grote investeringen, grote investeringen gaan om veel geld, en veel geld gaat over de vraag: kan ik het terugverdienen of niet. Dat is het gevolg van de principiële (en naar mijn idee verstandige) keuze om de ontwikkeling van de infrastructuren aan marktpartijen toe te vertrouwen. Dus is de vraag of een project al dan niet een succes is, een kwestie van cijfers. Hoe zijn die bij Citynet? Het antwoord is onthutsend voor een project dat als een “successtory” wordt gepositioneerd: niet best.
Er zijn 43.000 “homes passed” op het netwerk van Citynet. Eind 2009 bleken er maar 4.000 daadwerkelijke klanten te zijn. Dat betekent een belangstelling van nog geen 10%. Je hoeft geen wiskundige te zijn om te beseffen dat de dure investering die de gemeente Amsterdam heeft gedaan, nooit kan zijn terugverdiend.

De belastingbetaler in Amsterdam heeft bijgedragen aan een duur financieel avontuur zonder toegevoegde waarde. Want wat werd er verwacht toen het project van start ging? Daar gaf de Commissie Andriessen antwoord op: “een bandbreedte van ten minste 10 megabit per seconde in twee richtingen en op wat langere termijn zelfs 100 megabit per seconde. ... Diensten zoals hoogwaardige videotoepassingen moeten hiermee mogelijk worden. Er is maar één technologie voor de vaste infrastructuur die alles wat wij nu en straks willen aankan: glasvezel.” Dit was de motivatie voor de overheid om belastinggeld te investeren. En waar staan we nu? De techniek is vooruit gehold bij de andere infrastructuren; de kabel, door vele consulants destijds afgeschreven, levert momenteel 1100% méér snelheid dan destijds voorzien werd voor FttH. En de grote maatschappelijke diensten, daar zitten we nog steeds mee in de beginfase.

Dat dit project nu door de Europese FttH-lobbygroep naar voren wordt geschoven als een “successtory”, zou toch alle alarmbellen bij (de financiële afdelingen van) overheden moeten doen afgaan (als dit succes is, wat is dan een falend project?). In tijden van bezuinigingen is het moeilijk uit te leggen dat er geld wordt gestoken in breedbandinfrastructuur; we staan namelijk al in de wereldtop doordat we felle concurrentie hebben tussen infrastructuren en we zullen daar blijven om dezelfde reden.

Rob van Esch
1 september 2010

NLkabel stuurt open brief aan provincie Overijssel

NLkabel stuurt open brief aan provincie

De provincie Overijssel heeft te kennen gegeven een actieve rol te overwegen in de aanleg van een supersnel, provinciedekkend communicatienetwerk. Zoals u weet dekt het netwerk van de kabelbedrijven Ziggo en Cogas ruim 95% van de Overijsselse huishoudens. Via dit geavanceerde next generation network worden innovatieve diensten aangeboden als interactieve televisie, video on demand, HDTV, highspeed internet en sinds kort 3DTV. Vrijwel alle Overijsselse huishoudens kunnen in 2010 via de kabel desgewenst gebruik maken van supersnel internet van 120 Mbps. En de kabel kan nog sneller: snelheden van enkele Gigabits per seconde liggen in het verschiet, zowel voor uploaden als voor downloaden.

In een interview met glasvezel.nu trekt u dit toekomstvaste karakter van de kabelnetwerken in twijfel. U zegt: “Er komt een moment, rond 2015, dat de maximumsnelheid is bereikt bij de kabel.” U herhaalde dit op 21 juli j.l. bij BNR Nieuwsradio.

Uw uitspraak strookt niet met de feiten. Onafhankelijke onderzoeken van Deloitte en TNO bevestigen namelijk dat de kabelinfrastructuur toekomstvast is. Het onderzoek van TNO, dat de basis vormde de basis voor het rapport van de Task Force Supersnel Breedband onder leiding van Ferd Crone, zegt er het volgende over:
“De huidige wedloop tussen DSL en HFC (kabel) zal het komende decennium een ander karakter krijgen waarbij geleidelijk HFC en FttH concurrerende proposities worden omdat deze de verwachte groei in de vraag naar capaciteit nog vele jaren kunnen volgen.”

Door concurrentie tussen KPN en kabel heeft Nederland de modernste infrastructuur ter wereld: nergens anders hebben zo veel huishoudens toegang tot supersnel breedband als hier. De kabelsector heeft miljarden geinvesteerd in de verglazing van het kabelnet tot vlak bij huis. Gedreven door de concurrentie van de kabelsector werkt ook KPN momenteel aan verdere verglazing van haar netwerk, zodat Nederland binnenkort in de unieke situatie gaat verkeren dat de consument kan kiezen uit meerdere toekomstvaste infrastructuren: kabel en FttH. De overheid kan dus aan de zijlijn toekijken hoe marktpartijen zorgen voor minimaal twee next generation networks.

U zegt in het interview met glasvezel.nu ook dat u zich niet “kunt voorstellen dat de kabelaars, als er eenmaal glasvezel ligt, het glasvezelnetwerk niet gaan gebruiken”. Welnu: het kabelnetwerk bestaat voor 97% uit glasvezel en de kabelsector heeft geen enkele reden van een ander netwerk gebruik te maken dan het eigen toekomstvaste HFC-netwerk. De kabelsector is dan ook geen voorstander van een actieve rol van de provincie in rendabele gebieden: deze rol is onnodig en verstoort de markt door bevoordeling van KPN. Dat bedrijf heeft reeds meerder malen aangegeven dat het zal investeren (al dan niet in een joint venture met Reggefiber) in nieuwe infrastructuren om de concurrentie met de kabelbedrijven aan te blijven kunnen. De directeur Glas van KPN, de heer Vermeulen, geeft dat duidelijk aan in de KPN-Public Affairs nieuwsbrief van 9 juni 2009: “Glasvezel betekent niet alleen een verbetering van de eigen dienstverlening, maar ook serieuze concurrentie voor de grotere kabelmaatschappijen.” Inmenging van de overheid in deze concurrentiestrijd zal daarom gezonde marktverhoudingen verstoren.

Bovendien is het zeer de vraag of politieke bemoeienis met de uitrol van netwerken anderszins nog enig nut heeft. Uit een recente inventarisatie van onderzoeksbureau Stratix, waar men heeft bekeken hoe het gaat met de uitrol van FttH, blijkt:
“Politieke plannen in de sociaal-economisch zwakkere gebieden om glasvezeluitrol te stimuleren, veelal op basis van de verkoopopbrengsten van Essent en Nuon, werken tot nu toe eerder voortgangremmend dan bevorderend.”
Ook het geringe succes van overheidsgedreven glasvezelprojecten in Amsterdam, Rotterdam en Almere toont aan dat overheidsinvesteringen in FttH voor de belastingbetaler kostbaar overheidsbeleid kan worden. Kortom, politieke bemoeienis met de netwerken is niet effectief én het verstoort de marktverhoudingen. Mij lijkt dat er betere bestedingen van belastinggeld te vinden zijn.

Dat betekent allemaal niet dat de provincie helemaal niets hoeft te doen. Ik zie twee onderwerpen waar de overheid een belangrijke stimulerende rol kan spelen.

In de eerste plaats is een relatief beperkt aantal huizen in Overijssel nog niet op breedband aangesloten, laat staan op supersnel internet. De markt kan daar niet op rendabele wijze supersnel internet leveren omdat die huizen zich te ver van de bebouwde kom bevinden. Hier zou een actieve rol van de provincie meerwaarde kunnen hebben. De provincie zou deze onrendabele gebieden met een transparente aanbesteding kunnen ontsluiten, zodat alle inwoners en bedrijven kunnen beschikken over supersnel breedband. Hiertoe heb ik in de Leeuwarder Courant van 15 juli j.l. een voorstel gedaan, dat ik als bijlage bij deze brief heb gevoegd.

Daarnaast blijkt keer op keer dat de ontwikkeling van maatschappelijke breedbanddiensten, in zorg, onderwijs, veiligheid, wonen, achterblijft bij de potentie die ons land heeft met zijn moderne breedbandinfrastructuur.
Voor lagere overheden valt hier nog een wereld te winnen, zo blijkt uit onderzoek dat PricewaterhouseCoopers heeft verricht ten behoeve van de Task Force Supersnel Breedband
:
“Hoewel het aantal breedbandaansluitingen in Nederland groot is, blijft de ontwikkeling op het terrein van diensten achter. Om verschillende redenen houdt de dienstenontwikkeling blijkbaar geen gelijke tred met de succesvolle ontwikkelingen op het terrein van de breedband infrastructuur. (...) Uit onze enquête blijkt dat circa driekwart van de gemeenten niet actief is met breedbanddiensten”.
De gemeenten in Nederland laten hierdoor belangrijke kansen liggen, aldus PwC. Dáár liggen de kansen, die de overheid morgen al kan verzilveren door slim te investeren. Gemeenten kunnen het niet alleen, de provincie kan dat niet en kabelbedrijven ook niet. Constructieve samenwerking op het vlak van diensten is nodig, en kan mórgen al rendement opleveren.

Het spreekt vanzelf dat ik altijd bereid ben om deze brief nader toe te lichten.

Onrendabele gebieden

Breedband: haal doel en middel niet door elkaar

Friesland heeft ambitie. Volgens een persbericht van de provincie van 29 juni j.l. moet iedere Fries op breedband worden aangesloten, met welke techniek dan ook. Dat is een goed idee, want de wereld wordt alsmaar digitaler. Zonder toegang tot breedband is het steeds lastiger om mee te kunnen doen in economie en maatschappij.

Breedband kan op allerlei manieren tot stand komen. Onafhankelijke onderzoeken geven aan dat écht en toekomstvast breedband via zowel kabel als glasvezel tot het huis komt.
Daarnaast zal ook met nieuwe draadloze technieken een hoge internetsnelheid kunnen worden gehaald. De provincie gaat nu onderzoeken welke techniek men wil gaan gebruiken. Daar dreigt gevaar van verspilling van Fries belastinggeld.

“De markt” voor breedband werkt in ons land. Door concurrentie tussen KPN en kabelbedrijven heeft Nederland de modernste infrastructuur ter wereld. Nergens anders hebben zo veel huishoudens toegang tot supersnel breedband als hier. Een paar procent van alle huizen in ons land is echter niet op breedband aangesloten. In netwerktermen liggen die huizen in zogenaamde onrendabele gebieden. Wat zou een provincie kunnen doen om ook die huizen aan te laten sluiten?
Ten eerste: de onrendabele gebieden heten niet voor niks zo. De afstanden die met de kabels moeten worden overbrugd zijn zo groot, dat het nooit uit kan. Dat is al lang zo, want ook toen de overheden nog zelf kabels aanlegden zijn die huizen niet aangesloten.
Ten tweede: er moet een doorzichtige aanbesteding komen. Het gaat om het doel, niet om het middel. De overheid kan een doelstelling neerzetten, bijvoorbeeld: sluit het onrendabele gebied aan met een snelheid van 100 Mbps. Vervolgens vraagt die overheid aan marktpartijen: “doe mij een goed aanbod om dat doel te realiseren”. Dan zullen marktpartijen voorstellen doen. Bij iedere voorgestelde techniek hoort een apart prijskaartje. De overheid kan dan kiezen voor de meest economische manier om de doelstelling te realiseren, misschien kost het wel helemaal geen geld.

Dit voorstel is transparant en zal leiden tot én realisatie van de breedbanddoelstelling én tot relatief lage kosten. Een eigen provinciaal onderzoek naar de beste techniek leidt tot onnodig hoge lasten voor de Friese burger.

Ten eerste lijken sommige provincies wat bevooroordeeld qua techniek. Er gaan veel stemmen op om zonder meer voor de duurste oplossing te kiezen, glasvezel naar ieder huis en iedere boerderij. Dat is de zaak omdraaien: men kiest dan voor middel in plaats van voor doel.

In de tweede plaats dreigen rendabele en onrendabele gebieden vermengd te worden. Dat is niet nodig, want de markt prima werkt op een enkele uitzondering na. De kabelbedrijven hebben vanaf 2008 zelfstandig hun netwerken vernieuwd zodat elke kabelklant toegang heeft tot toekomstvast breedband. En verder legt Reggefiber/KPN een nieuw netwerk aan in Leeuwarden, en ook de rest van haar netwerk zal KPN zelf moderniseren. Als de provincie nu gaat kiezen voor financiële bijdragen aan de rendabele gebieden, is dat onnodig en duur voor de Friese burger.

De breedband infrastructuur is bijna overal beschikbaar. Die moet nog wel beter worden benut. De overheid kan daar écht het verschil maken, door te investeren in dienstenontwikkeling zoals zorg op afstand.

Kortom: de ambitie van Friesland voor breedband is prima. Laat het doel prevaleren (supersnel internet), en niet het middel (de techniek). Start een transparante aanbesteding van alleen die gebieden die nu nog geen breedband hebben, om dat doel te bereiken, en zie, de Friese burger zal veel goedkoper uit zijn dan nu dreigt.

Deze tekst is ook gepubliceerd in de Leeuwarder Courant van 15 juli j.l

Meer ruimte voor digitale diensten

Na het zomerreces bespreekt de Kamer de langverwachte wetswijziging die
collectieve beheersorganisaties als Buma-Stemra onder versterkt toezicht
brengt. De wetswijziging is een eerste stap in de goede richting. Maar
dat betekent helaas nog geen einde aan het gebrek aan transparantie en
aan het monopolistische gedrag van het collectief auteursrechtenbeheer.
Nieuwe modellen om film en muziek digitaal te verspreiden komen nog
onvoldoende van de grond. Artiesten, auteurs en makers zijn indirect de
dupe, want online film- en muziekpiraterij tiert ondertussen welig.

De werkgroep auteursrechten van de Tweede Kamer constateerde vorig jaar
dat er bij de tarieven onder collectief beheer 'geen sprake van overleg
of van een onderhandelingsresultaat lijkt te zijn. Vergoedingen worden
opgelegd.' Dat is een treffende omschrijving van het belangrijkste
symptoom van een monopolie. De afzonderlijke collectieve
beheersorganisaties hebben een marktaandeel van 100% (Buma-Stemra
bijvoorbeeld op de markt voor rechten van muziekauteurs). Wie in elke
andere sector dergelijke marktaandelen heeft, wordt door een
toezichthouder aan de ketting gelegd. Maar op de rechtenmarkt blijft ingrijpen
door het toezicht achterwege. Het wetsvoorstel legt weliswaar de
stijging van de tarieven aan banden, maar laat de grondslag van de
tarieven ongemoeid. Het gevolg: buitensporige tarieven die innovatieve
digitale diensten in de kiem smoren.

Rechtszekerheid is belangrijk voor innovaties. Om audiovisuele inhoud te
mogen aanbieden is medewerking van alle collectieve beheersorganisaties
nodig. Collectieve beheersorganisaties weigeren soms een contract te
sluiten met een partij die daarom vraagt. Ook dit belemmert nieuwe
digitale diensten. Het wetsvoorstel doet er niets aan.

Ten slotte is het collectief beheer uiterst ondoorzichtig. Zo profileren
tal van partijen zich als een collectieve beheersorganisatie, zonder aan
te kunnen tonen dat zij bepaalde rechthebbenden rechtmatig
vertegenwoordigen. Het komt voor dat meerdere organisaties (de rechten
van) dezelfde groep acteurs- en artiesten claimen te vertegenwoordigen
en daarvoor dubbele rekeningen sturen. De toezichthouder krijgt echter
met het wetsvoorstel niet de bevoegdheid hieraan een einde te maken,
bijvoorbeeld door de akten in te kunnen zien waaruit blijkt dat de
organisatie ook daadwerkelijk over de exploitatierechten van
rechthebbenden beschikt.

Onlangs vond in de Amsterdamse Balie 'het Grote Downloaddebat' plaats.
De aanwezige politici van VVD, PvdA, SP, D66 en GroenLinks waren het er
over eens dat er volwaardige en gebruiksvriendelijke alternatieven
moeten komen voor online piraterij. Kabelbedrijven werken met hun
video-on demand platforms hard aan zo'n potentieel alternatief. Maar om
van die digitale modellen daadwerkelijk een doorslaand succes te kunnen
maken is een gedragsverandering bij het collectief beheer nodig. Verdere
aanscherping van het wetsvoorstel kan die gedragsverandering bij het
collectief beheer afdwingen. De Tweede Kamer is aan zet om nieuwe vormen
van digitale distributie van film en muziek een kans te geven.

Rob van Esch (twitter: robvanesch)

Deze tekst is tevens als opiniestuk verschenen in het Financieele Dagblad op 5 juli 2010.

Geldverspilling dreigt in Gelderland

Provincie Gelderland mist kansen en dreigt gemeenschapsgeld te verspillen

Vanaf 16 juni spreekt de provincie over aankomende bezuinigingen van een kleine 60 mln euro. Belangrijkste vraag daarbij zal zijn: passen uitgaven die liggen op het vlak van ruimtelijke ordening en economie bij de kerntaken van de provincie. Naast de bezuinigingen heeft de provincie een lijst opgesteld van mogelijke investeringen. Men wenst nieuwe breedbanddiensten op het gebied van zorg en onderwijs. Maar het geld gaat naar infrastructuur: dat is geldverspilling in tijden van bezuinigingen. De provincie wil belastinggeld besteden aan iets wat er al is: een glasvezelnetwerk. Volgens de provincie zullen dan online diensten gaan ontstaan in bijvoorbeeld onderwijs en zorg. Het kan niet met de bestaande infrastructuren, aldus de provincie, want: “Versnelde verglazing van Oost Nederland is de basis voor de ontwikkeling van nieuwe diensten in onderwijs, zorg, zakelijke dienstverlening en open innovatie in de industrie.” Dat is een (dure) misvatting.

Onlangs is er op nationaal niveau veel aandacht besteed aan breedbandinternet. Een Task Force heeft het vorige kabinet geadviseerd over de rol van de overheid op dat vlak. Men heeft daarvoor een aantal onafhankelijke onderzoeken laten doen. Die gingen zowel over de infrastructuur als over diensten.

Om te beginnen de infrastructuur. TNO heeft alle breedbandmogelijkheden bekeken, van adsl tot glasvezel tot kabel tot mobiel. De conclusie laat geen ruimte voor twijfel. De afgelopen tien jaar is de snelheid van kabelinternet exponentieel gestegen met maar liefst een factor 200; daardoor kunnen nu snelheden worden geleverd van 120 Mbps. De toename is nog niet ten einde, waardoor de kabel goed op de toekomst is voorbereid. TNO voorspelt in zijn rapport een snelheid van 1 Gbps of meer via de kabel. Er zal, volgens TNO, een wedloop ontstaan tussen kabel en glasvezel en beide technieken kunnen nog lang mee. Dat is niet gek, want de kabelnetwerken bestaan al bijna helemaal uit glasvezel. Overigens stelt TNO dat adsl afhaakt na 2015.

Dan de door Gelderland gewenste diensten. Ook daarover publiceerde de Task Force een onderzoek (van adviesbureau PWC). Diensten blijven achter, ondanks het hoge breedbandgebruik in ons land. De oorzaak is níet een gebrek aan infrastructuur: “De knelpunten die gemeenten ondervinden zijn terug te voeren tot het ontbreken van financiële middelen, de gewenste ondersteuning en goede voorbeelden en methodieken. Gemeenten gaven aan vaak zelf het wiel te moeten uitvinden.”

Nederland is, zoals OPTA deze maand stelde, wereldkampioen breedband. Dat komt door felle concurrentie tussen infrastructuren, met name tussen KPN en kabelbedrijven. Kabel heeft een technische voorsprong genomen met de hoge snelheden die we nu al bieden. KPN moet reageren, men zal ook gaan investeren in verdere verglazing. Dat doet men onder de naam Glashart. Met de felle concurrentie op de markt die Nederland nu al op het hoogste podium ter wereld tilt, moet de provincie zich niet financieel bemoeien. Dat zou verhoudingen ernstig verstoren, en KPN heeft trouwens geld genoeg.

Dat wil niet zeggen dat de provincie niets moet doen. Help mee bij de ontwikkeling van maatschappelijke diensten. Dan kunnen we de mooie infrastructuur die er al ligt eindelijk ook sociale meerwaarde geven. En wordt er geen geld verspild in tijden van bezuinigingen, maar worden kansen benut!

Rob van Esch, 16 juni 2010

Deze tekst is verschenen als ingezonden artikel in dagblad De Gelderlander op 16 juni.

Gevraagd: Dienstenimpuls

Wens voor nieuwe regering: Dienstenimpuls

We hebben sinds 9 juni een nieuwe Tweede Kamer. Het zal aardig wat hersengymnastiek vergen om van die nieuwe samenstelling een stabiel en krachtig kabinet te smeden. Maar laten we er nu even van uitgaan dat zo’n kabinet binnenkort aantreedt. Wat zou ik dan graag zien vanuit het perspectief van de kabel?
Mijn ideale breedbandbeleid: een impuls voor maatschappelijke breedbanddiensten. Hoeft niet veel te kosten, want méér diensten is vooral een kwestie van willen, van organiseren, van inventiviteit.

Volgens het recente jaarverslag van OPTA over 2009 is Nederland Wereldkampioen breedband (hebben we die alvast binnen). Nog mooier is, dat er ook nergens ter wereld zo veel mensen de beschikking (kunnen) hebben over supersnel internet van 50 Mbps of meer. Ons lage landje staat op eenzame hoogte als het gaat om elektronische infrastructuur.
Het is dan ook niet zo vreemd dat er in geen enkel verkiezingsprogramma de wens is geuit om overheidsgeld te investeren in toekomstvaste breedbandinfrastructuur. Die hebben we immers al! Ik denk wel dat een nieuw kabinet nieuwe impulsen kan en moet geven aan maatschappelijke breedbanddíensten. Wat dan?
De discussie over breedband duurt nu al bijna tien jaar. Er is veel veranderd, maar niet genoeg. Wat veranderd is, is dat de infrastructuur in ons land geweldig vooruitgegaan is (zie het begin van dit blog). Wat níet veranderd is, is dat het moeilijk is om diensten in zorg, onderwijs, veiligheid, thuiswerken, etc te implementeren. Dat ligt níet aan een gebrek aan infrastructuur. Recent onderzoek van PWC , uitgevoerd ten behoeve van de Task Force Supersnel Breedband, kwam tot de volgende conclusies over diensten: “Hoewel het aantal breedbandaansluitingen in Nederland groot is, blijft de ontwikkeling op het terrein van diensten achter. .. Uit onze enquête blijkt dat driekwart van de gemeenten niet actief is met breedbanddiensten. De gemeenten in Nederland laten hierdoor belangrijke kansen liggen. ... De knelpunten die gemeenten ondervinden zijn terug te voeren tot het ontbreken van financiële middelen, de gewenste ondersteuning en goede voorbeelden en methodieken. Gemeenten gaven aan vaak zelf het wiel te moeten uitvinden.”

De opdracht voor een nieuw kabinet op het gebied van breedband lijkt voor de hand te liggen: breng nu definitief in kaart welke knelpunten er zijn bij de ontwikkeling van diensten, en help de organisaties die ze moeten ontwikkelen (zorg, onderwijs, gemeenten). Maak aan alle dienstenpartijen duidelijk, Nieuw Kabinet, dat uit ieder onafhankelijk onderzoek is gebleken dat infrastructuur níet het knelpunt is. Dáár hoeven geen schaarse financiële overheidsmiddelen heen. Met een strakke focus op diensten kunnen ze er ook echt gaan komen.

De afgelopen week was NLkabel, samen met Ziggo en UPC, een van de sponsoren van het jaarlijkse VNG-congres. Op maandag organiseerden wij een deelcongres over het bovenstaande, waar een dertigtal gemeentelijke bestuurders aan deelnamen. Dat leidde tot een geanimeerde discussie, en volgens mij ook tot een consensus over mijn voorstel tot een Dienstenimpuls.
Mijn presentatie voor het VNG-congres heb ik op YouTube gezet, en die kunt u hieronder bekijken.

Kabel op Twitter - Follow me!

KABEL OP TWITTER - FOLLOW ME!

Een beetje eng is het wel: ik ga twitteren. Ja, eng. Stel je voor: iedereen pocht over reuze-aantallen followers, maar hoeveel zal ik er krijgen? Is kwantiteit de maat voor succes?ach, wat maakt het allemaal uit. Social media betekent betrokkenheid, experimenteren, proberen wat werkt, en durven. Dus. Ik durf! Ik ga twitteren! Mijn naam op Twitter is robvanesch, dus u kunt me nu gaan volgen.

De afgelopen weken gebeurde er best wel weer een boel op kabelgebied - meer dan 140 tekens (-:). Zo is de kabelsector vooruitgeschoven post geworden als het gaat om 3D-televisie. Natuurlijk, het zijn de eerste stapjes op weg naar een nieuw tijdperk. Het is niet zo dat volgend jaar massaal 3D-televisie wordt gekeken, maar je moet ergens beginnen. De kabelbedrijven lopen voorop, en doen daarmee hun naam als innovator eer aan. Vorige week was er de WCIT (World Conference on IT) in Amsterdam. Op de bijbehorende beurs was UPC vertegenwoordigd met een demo-opstelling voor 3D-televisie. Hier kunt u zien dat er zelfs koninklijke belangstelling voor was. Kroonprins Willem-Alexander kijkt op de foto, samen met Diederik Karsten, naar 3D-tennis op Roland Garros. Ik heb het zelf ook gezien, en ik moet zeggen dat het een bijzondere ervaring is. Je krijgt echt het gevoel dat je op de tribune zit!
Komende zondag doet ook Ziggo een duit in het 3D-zakje met een wereldprimeur: het eerste politieke debat in 3D! Zo tegen het einde van de verkiezingscampagne begint er toch wat sleetsheid te ontstaan in de boodschappen van de lijsttrekkers (ze zijn ook zo ongelooflijk veel op televisie), dus 3D zal hen zondag een nieuwe dimensie geven!

Afgelopen week deed de rechter in Den Haag een belangrijke uitspraak . Het gaat over het doorverkopen van het analoge televisiepakket door derde partijen. Een tijd geleden heeft OPTA kabelbedrijven verplicht om hun analoge televisiepakket te laten wederverkopen door andere bedrijven (voorbeelden: Tele2 en Online). OPTA regelde niet alles, er bleven vragen onduidelijk. Een daarvan was: wie moet eigenlijk de rechten regelen van de programma’s die een derde partij gaat doorgeven? Is dat het kabelbedrijf of de nieuwe aanbieder? Daar was een verschil van mening over: kabelbedrijven stellen (terecht) dat zij geen zeggenschap hebben over die rechten. Zij verkrijgen het recht om programma’s door te geven, maar niet om die programma’s door ándere bedrijven te laten doorgeven. Die opvatting werd gedeeld door belangrijke omroepen als RTL. De ‘nieuwe aanbieders’ als Tele2 en Online vonden echter, dat kabelbedrijven die rechten wél hadden. Vreemd. Toch deed OPTA daar geen uitspraak over en verwees de nieuwe aanbieders naar de rechter. Die heeft nu dus onomwonden vastgesteld dat de kabelbedrijven gelijk hebben. Wordt vast weer vervolgd.....

OPTA heeft deze week het jaarverslag over 2009 gepubliceerd: Nederland wereldkampioen breedband! En, zo voeg ik daaraan toe: niet alleen wat betreft het aantal mensen dat gebruik maakt van breedband, maar ook van het aantal huishoudens dat toegang heeft tot high-speed internet. Nederland staat er lekker voor, het is nu zaak om ook het maatschappelijke rendement van die fraaie infrastructuur te verhogen. Dat willen wij graag samen doen met gemeenten. NLkabel is daarom samen met UPC en Ziggo begin volgende week medesponsor van het jaarlijkse VNG-congres. Wij organiseren daar een eigen middag, en daar kan ik dan lekker over Twitteren! Follow me!

Rob van Esch,
4 juni 2010

De Digitale Agenda

Dezer dagen vindt in Amsterdam het tweejaarlijkse WCIT plaats (World Conference on IT). Kopstukken uit de hele wereld congresseren deze dagen over hoe de toegevoegde waarde van IT verder te verbeteren. Het is goed dat deze conferentie in ons land plaatsvindt. De organisatoren, het ministerie van Economische Zaken, de gemeente Amsterdam en branchevereniging ICT-Office verdienen daarvoor een grote pluim. Het zet ons land verder op de kaart als modern IT-land. Een van de sprekers op het congres was Eurocommissaris Kroes. Hoewel vandaag de dag veel aandacht uitgaat naar de vraag of ze al dan niet terugkeert in de Nederlandse politiek, is het inhoudelijk vooral interessant dat ze onlangs de Europese Digitale Agenda presenteerde. Laten we ons land eens langs de meetlat leggen van de Europese ambities.

De Europese Commissie wil dat iedereen die dat wil in 2013 toegang heeft tot breedband en in 2020 moet iedereen toegang kunnen hebben tot breedbandinternet van 30 Mbps “The 2020 target is internet speeds of 30 Mbps or above for all European citizens, with half European households subscribing to connections of 100Mbps or higher.”). Dan blijkt weer hoe ver we in Nederland voorop lopen als het gaan om de infrastructuur. Iedereen die dat wil, kan in Nederland beschikken over breedband. In veruit de meeste gevallen kunnen consumenten voor een breedband-verbinding kiezen tussen verschillende vaste en mobiele infrastructuren, waaronder satelliet, 3G, xDSL, kabel en FttH. Door de afronding van de veiling van frequenties in de 2,6 GHz-band komt daar op korte termijn het mobiele LTE-netwerk bij, waarmee zeer hoge mobiele snelheden mogelijk zijn. Bovendien heeft nergens ter wereld een groter percentage van de huishouden de beschikking over highspeed internet als in Nederland. De kabelbedrijven investeerden de afgelopen jaren miljarden in het upgraden van hun Nederlandse kabelnetwerken, die hierdoor inmiddels voor 97% uit glasvezel bestaan. Dankzij het next generation network van de kabel kan in 2010 94% van de huishoudens beschikken over highspeed internet van 50 tot 120 Mbps.

De digitale agenda gaat echter - gelukkig - over veel meer dan de infrastructuur. Dat is immers, als die er is, het minst boeiende deel van de digitale toekomst. Om die volledig te benutten moeten er nog wel barrières worden genomen. Ik ben dan ook blij met de aandacht van de Commissie voor het management van digitale rechten: “After an extensive stakeholder dialogue, report by 2012 on the need for additional measures beyond collective rights management allowing EU citizens, online content services providers and right-holders to benefit from the full potential of the digital internal market, including measures to promote cross-border and pan-European licenses, without excluding or favouring at this stage any possible legal option.” De nieuwe digitale werkelijkheid verhoudt zich maar moeilijk, dat is wel bekend, met een systeem van collectief rechtenbeheer dat zich gevormd heeft over decennia waar internet nog geen rol speelde. Modernisering is nodig, en ik heb vertrouwen in de inspanningen van de Commissie om dat ook voor elkaar te krijgen.

Daarnaast is een belangrijke uitdaging voor Nederland om op de juiste manier gebruik te maken van de mooie infrastructuur en daarvan ook de maatschappelijke vruchten te plukken. Het next generation kabelnetwerk is een aanjager van de creatieve industrie en van maatschappelijke digitale diensten als zorg op afstand, thuiswerken en toepassingen voor een veiliger leefomgeving. Deze maatschappelijke toepassingen nemen echter nog niet de vlucht die wij graag zouden zien. De oorzaken daarvan liggen echter búiten de beschikbare infrastructuren. De Europese en nationale overheid kan bij de acceptatie en ontwikkeling van maatschappelijke digitale diensten een belangrijke rol vervullen. Laten we daar samen de schouders onder zetten!

Stof voor debat!

Nog een goede week, dan vindt ons Nationaal Breedband Debat plaats. Je zou zeggen: hoezo debat, het TNO-rapport dat is gemaakt voor de Task Force is toch duidelijk? TNO zegt immers dat er concurrentie gaat ontstaan tussen FttH en kabelnetwerken, waarbij ADSL aan vervanging toe is op middellange termijn. Bovendien hebben Nederlandse consumenten nú al de beschikking over een zogenaamd Next Generation Network, via de kabel.

Het blijkt nu dat er verschillende “duidelijkheden” zijn. Neem nu Jos Hessels, gedeputeerde voor Economische Zaken in Limburg en fervent pleitbezorger voor FttH. Hij erkent in een interview in het blad Provincies dat de kabelnetwerken nog veel langer meekunnen dan hij had gedacht. Maar Hessels weet ook wat de grootste deskundigen in onze sector nog lang niet zeker weten: uiteindelijk wordt het Fiber to the Home. Overheden moeten daar volgens hem in gaan investeren. Hessels: “Maar er komt een moment dat Ziggo moet kiezen: of ze doen mee of er wordt naast hun netwerk een technisch superieur netwerk aangelegd dat deels wordt gefinancierd met overheidsgeld.”

Wat een ongekende verkwisting van schaarse belastingcenten! Jos Hessels was lid van de Task Force Supersnel Breedband, die nog geen maand geleden met zijn advies kwam. Investerende overheden was het laatste gerecht op de breedband-menukaart die men gemeenten adviseerde. Dat mocht je pas eten als alle andere gerechten faalden om de maag te vullen. Maar ja, zoals ik in de eerste alinea schreef: bijna overal in Nederland lígt al echte breedband. Vreemd trouwens, dat een prominent commissielid niet wordt beïnvloed door de harde feiten en zijn éigen standpunten.

Hoe belangrijk is breedband voor gemeenten?

Vinden gemeenten breedband wel belangrijk?

Op 15 april debatteren we over de rol van de overheid in breedband. Daarbij gaat het over de Rijksoverheid, maar zeker ook over wat lokale en regionale overheden zouden moeten doen. De Task Force Supersnel Breedband heeft daarover een "Menukaart" aangeboden aan de minister van Economische Zaken. Die is nu demissionair, dus zal een standpunt van het kabinet nog wel even op zich laten wachten, schat ik zo in.
Dat er geen missionair kabinet is, legt de discussie niet stil natuurlijk. Laten we eens kijken naar enkele bevindingen over de rol van gemeenten op het breedbandvlak.
PricewaterhouseCoopers (PwC) heeft een onderzoek uitgevoerd naar gemeenten en breedbanddiensten. Zij constateren "hoewel het aantal breedbandaansluitingen in Nederland groot is, blijft de ontwikkeling op het terrein van diensten achter." Verder is boeiend: "Uit onze enquête blijkt dat circa driekwart van de gemeenten niet actief is met breedbanddiensten. De gemeenten in Nederland laten hierdoor belangrijke kansen liggen."

Driekwart, 75%, van de gemeenten is dus niet actief op het gebied van breedband. Dat is eigenlijk best vreemd, gelet op de veel gehoorde wens van een aantal lagere overheden om mee te mogen investeren in nieuwe netwerken.
Uit het rapport van TNO, zie mijn vorige blog, bleek al dat de infrastructuur nu en in de toekomst geen belemmering vormt voor de toepassing van diensten. En dat klopt. Er zijn nu al zoveel mogelijkheden die onbenut blijven. Oma skypt met de kleinkinderen, maar kan niet even aan een digitaal gemeenteloket aankloppen voor een face-to-face-advies.
Daarnaast hebben wij als NLkabel een inventarisatie laten verrichten naar de rol van breedband in de lokale verkiezingsprogramma’s. In de 32 grootste steden van Nederland is er geen enkele politieke partij gevonden die de wens heeft geuit dat er lokaal belastinggeld wordt geïnvesteerd in een nieuwe breedbandinfrastructuur. Blijkbaar zien politieke partijen geen maatschappelijk probleem dat de inzet van belastinggeld rechtvaardigt.

Dat alles wil niet zeggen dat breedband niet belangrijk is voor gemeenten. De inzet van moderne communicatiemiddelen levert enorme kansen, daar ben ik het zeker met de onderzoekers van PwC eens. Wat die kansen precies zijn, dat zullen partijen sámen moeten uitvinden. De leden van NLkabel staan klaar voor die zoektocht!

Advies Task Force; Iedereen blij?

Nog een kleine maand, dan zullen we precies van Ferd Crone, de voorzitter van de Task Force Supersnel Breedband, gaan horen hoe we dat advies precies moeten duiden. Op 15 april vindt het Nationaal Breedband Debat plaats in Rotterdam, en er is best aanleiding voor opheldering. Want na het verschijnen van het advies van de Task Force juichten alle partijen, van het FttH-platform tot NLkabel. Dat is gek ..... iedereen blij, dan ga je denken: hoe kan dat nou?

Neem het persbericht van het FttH-Platform, de belangenbehartiger van de partijen die druk zijn met het uitrollen van glasvezel. Daarin staat o.m.: "Om de aanleg van glasvezel in Nederland te stimuleren en de toenemende vraag over vijf tot tien jaar adequaat te kunnen beantwoorden, is actieve samenwerking van de belangrijkste partijen rond FttH zeer wenselijk." Ook in een dagblad als Trouw staat een soortgelijke berichtgeving: "Duidelijk is dat het huidige kopernetwerk van KPN daardoor over vijf jaar al niet meer meekan en dat het tv-kabelnet kort daarna technisch aan zijn eind is." En dat terwijl wij in het advies meenden te lezen dat Nederland zich geen zorgen hoeft te maken over de toekomst van de breedbandinfrastructuren.

TNO schrijft in een rapport namelijk dat de kabelinfrastructuur nog lang mee kan en dat ADSL technisch gezien zijn langste tijd heeft gehad: "De huidige wedloop tussen DSL en HFC zal het komende decennium een ander karakter krijgen waarbij geleidelijk HFC en FttH concurrerende proposities worden omdat deze de verwachte groei in de vraag naar capaciteit nog vele jaren kunnen volgen. DSL-technologie over koper kan dat (zonder verdere verglazing) niet in die mate. DSL blijft echter, ook op langere termijn, wel belangrijk voor de "onderkant" van de breedbandmarkt." Mocht dat nog ingewikkeld overkomen, dan hebben de onderzoekers van TNO het in hun digitale nieuwsbrief vertaald in het simpelst mogelijke Nederlands: "De boodschap van TNO is kortom: staar je niet blind op de beperkte vraag of er wel of geen glasvezelnetwerk moet komen in de komende tien jaar. Als we kijken naar de verwachte vraagontwikkeling en wat de huidige netwerken."

Rob van Esch, 23 maart 2010

Boeiend programma voor breedbanddebat

Boeiend programma voor breedbanddebat

Op 15 april organiseert NLkabel het Nationaal Breedbanddebat . De rode draad op dat debat is de vraag: wat moet de overheid doen op het gebied van breedband? Aanleiding voor het debat is uiteraard het advies van de Task Force Supersnel Internet aan minister van der Hoeven. Wij zijn blij dat de voorzitter van de Task Force, Ferd Crone, prominent aanwezig zal zijn bij het debat. Hij zal tijdens een inleiding het advies nader toelichten, en ook meedebatteren.
Dat debat is nu natuurlijk extra boeiend nu er verkiezingen aankomen op 9 juni: wat vinden politieke partijen van het advies van de Task Force? Inmiddels hebben drie partijen toegezegd: de PvdA (Martijn van Dam), VVD (Ton Elias) en de SP (Sharon Gesthuizen). Zij gaan in debat met Ferd Crone en ook de topmensen uit de kabelsector, Bernard Dijkhuizen en Diederik Karsten (de CEO’s van Ziggo en UPC). Daarnaast zijn er nog inleidingen van futuroloog Paul Ostendorf, die het geheel in breder perspectief plaatst, en van Paul Hendriks, de technische baas van Ziggo. De laatste Paul zal nader ingaan op de evolutie en revoluties in de kabelnetwerken.

In de aanloop naar dit debat zal ik de komende weken zeer regelmatig aspecten van de breedbanddiscussie gaan belichten via deze blog.

Rob van Esch, 22 maart 2010

Task Force Breedband

Misverstanden over kabel in breedband

Onderzoek Deloitte

Task Force Breedband

Wederverkoop tarief (26/11/09)

Vandaag kwam OPTA naar buiten met het concept-besluit over de tarieven die kabelbedrijven aan derden mogen rekenen voor de zogenaamde wederverkoop. Dat leidt altijd weer tot aardig wat publiciteit, maar misschien is het goed om nog eens vast te stellen waar het eigenlijk over gaat.

De televisiemarkt ontwikkelt zich onstuimig. Vanuit het niets heeft KPN met Digitenne 924.000 klanten geworven (Q3, 2009). Daarnaast kijken mensen televisie via satelliet en IPTV. Daardoor kijken nu ongeveer twee miljoen gezinnen op een ándere manier televisie dan via de kabel. Digitaal is daarbij het toverwoord: analoge televisie is hard op zijn retour en nadert het einde van zijn levensduur. Van een monopolie is in ieder geval geen sprake.

Vorig jaar besloot OPTA echter dat al dit concurrentiegeweld niet voldoende is. Terwijl kabelbedrijven aan het denken waren hoe zij op termijn hun analoge pakket konden uitfaseren om hun digitale dienstverlening verder te verbeteren, moesten Ziggo en UPC ineens hun kabel openstellen voor wederverkoop van het analoge televisiepakket. Dat betekent dat andere bedrijven, bijvoorbeeld Tele2, het pakket analoge zenders dat via de kabel verspreid wordt, onder éigen naam mogen verkopen aan consumenten.
De Europese Commissie ging schoorvoetend akkoord met deze maatregel, maar riep OPTA wel op om dit zo kort mogelijk te laten duren.

Analoge wederverkoop op de kabel is uniek in de wereld en uiterst complex om in te voeren. We zitten nu midden in dat proces. OPTA heeft een rekenmethodiek opgelegd aan de twee kabelbedrijven. Door een (door accountants afgetekende) invuloefening kwamen zij uit op een bedrag van 11 à 12 euro dat wederverkopers zouden moeten betalen. Het is niet vreemd dat de geïnteresseerde bedrijven dit véél te hoog vinden. Wat wél vreemd is, is dat OPTA nu met het voorstel komt om het bedrag rond de 8,50 euro af te maken. De (technische en juridische) discussie hierover zal nog wel even aanhouden. Maar hoe vreemd de door OPTA gewenste uitkomst is, blijkt uit een vergelijking met het telefoonnet van KPN.

Wederverkoop van het analoge pakket is uniek voor kabel, maar wederverkoop op zich is geen novum. OPTA legt al jaren wederverkoop aan KPN op voor de telefoonlijnen. Het gekke is: de lege en dunne telefoonlijntjes van KPN mogen 50% duurder zijn dan de gemoderniseerde netwerken van kabelbedrijven. Dat prijsverschil is nog vreemder als je bedenkt dat de kabelbedrijven voor het lage bedrag van ca 8,50 euro een complete consumentendienst verkopen, klaar voor administratieve wederverkoop door een derde partij. KPN levert voor 50% méér louter toegang tot hun aansluitnetwerk (de wederverkoper krijgt er niet eens een telefoongeluidje bij).

Nederland staat aan de top van de wereld als het gaat om breedband. De reden is voor iedereen helder: concurrentie tussen de private infrastructuren van kabel en KPN. Aan kabelkant is miljarden euro’s geïnvesteerd om volwaardige concurrent voor KPN te kunnen worden. Dat leidt tot zichtbare en substantiële, voortdurende innovatie. Ons land moet echter wel op zijn investeringsklimaat blijven letten, dat sinds de bankencrisis sowieso wat extra aandacht vraagt. Een toezichthouder die de oude telefoonlijnen 50% hoger waardeert dan moderne netwerken, zal vrees ik geen positieve bijdrage leveren aan dat investeringsklimaat. We moeten op onze (breedband)tellen gaan passen!

Rob van Esch, 26 november 2009

Breedbandbeleid: Zweden vs Nederland - Videoblog

Breedbandbeleid: Zweden vs Nederland - 11 november 2009

In Zweden is onlangs een plan gelanceerd met als doel om alle inwoners in 2020 snel internet te bieden. In een videoblog wordt dit plan vergeleken met wat er in ons land gebeurt. Het blijkt dat Nederland behoorlijk voorop loopt. Inzetten van belastinggeld, waarvoor in de politiek voorstanders te vinden zijn, zou de markt in ons land danig kunnen verstoren.

Weblog Rob van Esch: Reuzenstap op auteursrechtenfront?

Reuzenstap op auteursrechtenfront?

Deze week stond voor een groot deel in het teken van auteursrechten. Er gebeurden twee belangwekkende zaken: de partijen in de audiovisuele keten kwamen met elkaar overeen dat we naar een nieuw systeem toe moeten (tamelijk revolutionair, zo’n overeenstemming) en er was een hoorzitting in de Tweede Kamer. NLkabel was ook uitgenodigd, en we hebben daarvoor een position paper geschreven. Maar laat ik eerst nog maar eens uitleggen wat het probleem is.

Zodra kinderen groot genoeg zijn om bij deurbellen te kunnen, gaan ze kinderpostzegels verkopen. U koopt een setje en krijgt dan als bewijs van goed gedrag een sticker naast de deurbel. De postzegels zijn bij alle verkopers dezelfde prijs, en u weet dat als u wat koopt, het geld grotendeels naar zaken gaat die met kinderen te maken hebben.
Zo gaat het dus niet bij auteursrechten. De kabelsector betaalt 45 miljoen euro aan rechtenorganisaties, maar we krijgen nooit een stickertje. Net als je betaald hebt en weer op de bank zit, gaat de bel wéér. Of je nog een setje wil kopen. Hadden we toch net gedaan? Maar dat kind vertegenwoordigt dan net weer een andere organisatie, en begint meteen te dreigen: als je niet betaalt, kom je de deur niet meer uit! Vertaald naar de werkelijkheid: dan mag je geen tv-signalen meer doorgeven. En waarom de zegeltjes bij dat tweede kind veel duurder zijn dan het eerste, mag je niet eens vragen...

Het trefwoord bij dat alles: intransparantie. Daarom is het zo belangrijk dat er deze week een reuzenstap lijkt te zijn gezet op weg naar meer helderheid. Alle partijen in de keten, producenten, omroepen en distributeurs, zijn het daarover eens geworden. We denken dat iedereen, ook rechthebbenden, erop vooruit kunnen gaan als we een beter systeem gaan hanteren. Producenten regelen de rechten, verkopen een schoon product aan omroepen en die leveren dan weer een schoon product aan distributeurs. Geen niet te controleren claims meer van allerlei partijen, maar verkopers leveren een stickertje mee aan de kopers. Er moet nog veel uitgewerkt worden, maar de eerste stap is gezet!

Ook de wetgever kan bijdragen aan zo’n systeem. Het zal niet vanzelf tot stand komen omdat er vanuit de rechtenorganisaties aardig wat weerstand te verwachten zal zijn; zij hebben juist baat bij intransparantie, bij onduidelijkheid. Daarom moet er goed toezicht komen. De details daarvan kunt u lezen in ons position paper .

Rob van Esch, 16 oktober 2009

Turbulente breedbandtijden

Minister van der Hoeven van EZ introduceert een nieuw fiscaal instrumentarium om innovatie te stimuleren: de innovatiebox. Op het gebied van breedbandinfrastructuur lijkt die niet nodig: het onafhankelijke onderzoeksbureau Telecompaper kwam vorige week met een prachtig onderzoeksresultaat: nergens ter wereld (nérgens) zijn er zoveel huishoudens in staat om internetsnelheden te krijgen van 50 Mbps of meer (“ ... thanks to a nationwide cable network, the Netherlands ranks first on the list..”). Ook Tele2 liet onlangs weten snelheden tot 60Mbps te gaan leveren. Wow, zou je zeggen, de markt heeft gedaan wat altijd is beloofd, en nu gaan we ons met volle kracht op (maatschappelijke) diensten richten. Maar helaas is het beleid op EZ niet zo consistent. Staatssecretaris Heemskerk wil gemeenten meer ruimte geven om te investeren in breedbandínfrastructuur (vraag me niet waarom). Hij wil dat het ‘technologieneutraal’ gebeurt. Dat wil zeggen: gemeenten kunnen mee-investeren in glasvezel, in kabel of in breedbandwaterpijpen. Op zich een prima beleidsuitgangspunt, maar de úitwerking zal niet techniekneutraal zijn. De kabel heeft immers al grote (private) investeringen gedaan. Als er nu financiële stimulansen met belastinggeld mogelijk worden, kán het niet anders dan dat die dure belastingcenten aan onze concurrenten ten goede komen. Zie bijvoorbeeld wat Ed Vermeulen, directeur van KPN Glasvezel, onlangs meldde in een KPN-nieuwsbrief: “Glasvezel betekent niet alleen verbetering van de dienstverlening, maar ook serieuze concurrentie voor de grote kabelbedrijven.” KPN stelt de beslissing om serieus te investeren in haar netwerk nu al jaren uit, en het zal toch niet zo zijn dat men daar een beloning voor krijgt in de vorm van impulsen met belastinggeld? De eis van EZ dat het belastinggeld ‘marktconform’ moet worden geïnvesteerd, maakt me niet geruster. Als dat zo is, als gemeentelijke investeringen onder precies dezelfde voorwaarden moeten als private, waarom heb je dan de overheid nodig? Overheidsinmenging kan dus per definitie niet marktconform zijn.

Overigens bleek deze week op een glasvezelcongres van Telecompaper, dat er ook hele andere effecten optreden na de beleidsaankondiging van staatssecretaris Heemskerk. Henk Doorenspleet van de Rabobank meldde in zijn presentatie dat een private investeerder vorige week op het punt stond om een groot bedrag in glasvezel te investeren, maar zich terugtrok na de aankondiging dat gemeenten weer zouden mogen gaan investeren. Plotse onzekerheid over het investeringsklimaat was daarvan de reden. Grappig eigenlijk, dat het beleid om investeringen in infrastructuur te stimuleren nu net andersom uitpakt.
Belangrijk nieuws kwam er ook uit Brussel. Eurocommissaris Kroes vaardigde strenge richtlijnen uit voor (of tegen) staatssteun aan glasvezel. Als het gaat om breedbandinfrastructuur, is een gebied zwart, wit of grijs. Wit betekent weinig of geen breedband beschikbaar voor de inwoners, zwart betekent heel veel en heel modern. Als je naar de kaart van ons land kijkt, kun je niks meer zien: die kaart is namelijk ingekleurd met een dikke zwarte stift. Dat betekent dat de overheid in ons land niets te zoeken heeft in de infrastructuur. Het werk is al gedaan, en zal nog verder worden gedaan want het is nooit af, door de marktpartijen. Die strijd moet je niet verstoren.

Kortom: turbulente breedbandtijden. Is dat leuk? Ja, misschien als je er stukjes over wil schrijven zoals dit. Maar voor de consument is dat helemaal geen goed nieuws. Marktpartijen investeren miljarden euro’s in de infrastructuur. Dat zijn risicovolle investeringen. Dat is niet erg, dat is ondernemen. Nederland staat nu in de absolute breedband-wereldtop. Je kunt dus niet zeggen dat de markt niet functioneert. De overheid moet zorgen voor een goed investeringsklimaat, dan zullen investeringen ook in de toekomst gedijen tot vreugde van de consument. Spelletjes spelen met belastingcenten vergroot onzekerheid van investeerders en is dus níet goed voor het investeringsklimaat. En dus uiteindelijk ook niet voor de consument.

Wederverkoop

“Kabelruzie”, zo kopte het Financieele Dagblad op 24 augustus. Die “ruzie” werd gelardeerd met zware woorden van betrokkenen en politici. Kabelbedrijven werken het oude monopolistenboek van KPN af, zo stelt Tele2. Kamerlid Atsma van het CDA merkt op dat “iedereen toch weet dat de kabeltarieven veel te hoog zijn.” Zowel CDA als VVD willen weten waarom OPTA een bepaalde rekenmethodiek hanteert. Met zoveel opwinding om ons heen, kan het geen kwaad om een stapje terug te doen. Waar gaat dit eigenlijk over?

De televisiemarkt ontwikkelt zich onstuimig de laatste jaren. Vanuit het niets heeft KPN met Digitenne ruim 830.000 klanten geworven, een marktaandeel van 12%. Tel daar de 800.000 satellietklanten bij en de 160.000 huishoudens die via IPTV televisie kijken , dan komen we op ongeveer twee miljoen gezinnen die op een ándere manier tv kijken dan via de kabel. Dat is zoʼn dertig procent van de kijkers en zoʼn vijftig procent van de digitale kijkers. Digitaal is daarbij het toverwoord: analoge televisie is hard op zijn retour en nadert het einde van zijn levensduur. Van een monopolie is in ieder geval geen sprake.

Vorig jaar besloot OPTA echter dat al dit concurrentiegeweld niet voldoende is. De kabelbedrijven zouden met hun analoge televisiepakket een voordeel hebben ten opzichte van leveranciers van digitale televisieproducten. Terwijl kabelbedrijven zich aan het beraden waren hoe zij op termijn hun analoge pakket konden uitfaseren om hun digitale dienstverlening verder te verbeteren, moesten Ziggo en UPC ineens hun kabel openstellen voor wederverkoop van het analoge televisiepakket. Dat betekent dat andere bedrijven, bijvoorbeeld Tele2, het pakket analoge zenders dat via de kabel verspreid wordt, onder éigen naam mogen verkopen aan consumenten. De Europese Commissie ging schoorvoetend akkoord met deze maatregel, maar riep OPTA wel op om dit zo kort mogelijk te laten duren.

Analoge wederverkoop op de kabel is uniek in de wereld en daarom uiterst complex om in te voeren. We zitten nu midden in dat proces. Onderdeel daarvan is de prijsvorming, en daar gaat nu de “ruzie” over. OPTA heeft een rekenmethodiek opgelegd aan de twee kabelbedrijven. Door een (door accountants afgetekende) invuloefening komen de kabelbedrijven uit op een bedrag van 11 à 12 euro dat wederverkopers zouden moeten betalen. Het is niet vreemd dat de geïnteresseerde bedrijven dit véél te hoog vinden. De vraag is natuurlijk: is het plan voor de wederverkoop eigenlijk wel een goed plan? In ieder geval zit er een groot gat tussen het plan en de woorden van Michael Powell, de vorige voorzitter van de Amerikaanse OPTA: "There is no upside, in the long run, being dependent on your primary competitor for your key assets, or in relying on the government to protect or subsidize your service. Wherever and whenever possible build facilities. Only by controlling your own essential facilities do I believe you can differentiate your service. And, the more you possess your own assets, the less you need to look to the government for salvation." Met andere woorden: concurrentie tussen infrastructuren heeft altijd de voorkeur boven concurrentie tussen partijen op die infrastructuur.

Wederverkoop van het analoge pakket is uniek voor kabel, maar wederverkoop op zich is geen novum. OPTA legt al jaren wederverkoop aan KPN op voor de telefoonlijnen. Overigens heeft die toegang tot het KPN-netwerk nooit wezenlijk bijgedragen aan de concurrentie op de markt voor vaste telefonie. Die concurrentie komt namelijk vooral van bedrijven met een eigen infrastructuur: de kabelbedrijven. Een groot deel van de concurrenten via het KPN netwerk is inmiddels failliet, verkocht of staat te koop. Maar de commotie van de afgelopen dagen over de berekeningswijze die OPTA aan kabelbedrijven voorlegt, hebben we niet eerder gehoord. Toch is de methode die OPTA aan kabelbedrijven oplegt dezelfde als die waaraan KPN is onderworpen. Het gekke is: bij KPN, dat toch een aantoonbaar minder modern netwerk heeft dan de kabelbedrijven, komt het bedrag zelfs ca 15% hóger uit dan kabelbedrijven nu vragen. Als daarover al geen zware woorden worden gesproken, en dat is niet gebeurd, dan zijn ze in de huidige discussie zeker niet op hun plaats.

Ons Groene Limburg

Ons Groene Limburg

Investeringen in de telecomsector zijn risicovol. Netwerken en benodigde apparatuur zijn duur en de concurrentie is hevig. Je moet dus maar zien of je de klanten krijgt waarop je vooraf gehoopt had. Dat risico is prima. Ondernemingen nemen dat bij volle bewustzijn en doen vervolgens hun uiterste best om beter te zijn dan de concurrent. Van die concurrentie wordt de consument (én ons land) beter.

Eén van de belangrijkste voorwaarden voor een goed investeringsklimaat is een voorspelbaar en consistent overheidsbeleid. Grotere verwarring dan ons afgelopen week ten deel viel, is haast niet mogelijk. Op één dag nog wel: donderdag 4 juni. Die dag stuurde staatssecretaris Heemskerk een brief naar de Tweede Kamer, én naar alle provincies en gemeenten, waarin hij de rol van lagere overheden bij de uitrol van breedband nog eens uitlegt. Heemskerk maakt in die brief duidelijk dat de concurrerentie tussen private infrastructuren (m.n. KPN tegenover kabel) ons land grote voordelen heeft gebracht. Verdere uitrol van breedband is naar zijn mening een zaak van marktpartijen. Gemeenten mogen slechts onder zeer strikte voorwaarden geld steken in nieuwe infrastructuren. Een prima uitgangspunt!
Diezelfde dag meldde de NRC : "Opbrengst Essent deels in Limburgs glasvezel". De CDA-gedeputeerde Jos Hessels wil 100 mln euro belastinggeld stoppen in een bedrijf waarvan Reggefiber het meerderheidsaandeel krijgt. Provinciale Staten moet nog ja zeggen, maar Hessels wil in het najaar beginnen met de aanleg van een geheel nieuw netwerk. deze boodschap is dus 180 graden anders dan die van EZ. Leve het consistente overheidsbeleid!

Als ik klompen droeg, waren die nu gebroken als ik zie wat Limburg wil. In de eerste plaats is er blijkbaar binnenskamers besloten dat Reggefiber de enige kandidaat is om een nieuw netwerk uit te rollen, zonder met andere aanbieders te spreken. Nieuwe politiek?
Ten tweede gaan de concurrentieverhoudingen op de schop als één van de spelers op een markt overheidsfinanciering krijgt. Zal Brussel leuk vinden.
In de derde plaats is het maatschappelijk gezien niet nodig om met overheidsinmenging een glasnet aan te leggen. De kabelnetwerken zijn al vrijwel geheel van glasvezel, en door recente innovaties bieden wij supersnel internet zonder dat er ergens gegraven hoeft te worden. Dus échte breedband hebben we al in ons land!
Reggefiber is overigens nogal wispelturig in zijn communicatie. De algemeen directeur heeft in het FD al eerder gevraagd om overheidssteun, maar dat werd later door Reggefiber en KPN ontkend. Toen ik op een congres een presentatie hield en hier een opmerking over maakte, bezwoer directeur Davids van Reggefiber in het openbaar dat men geen overheidsdeelname nodig had. Dat is anderhalve maand geleden. Zou er iets veranderd zijn of zegt Reggefiber maar wat als het zo uitkomt?
Ten slotte heeft KPN een minderheidsbelang in Reggefiber, met de mogelijkheid om later een meerderheid van de aandelen te verwerven. Daarmee is financiële steun aan Reggefiber steun aan het zeer kapitaalkrachtige KPN, de grootste concurrent van kabelbedrijven. Limburg is groen geworden.

Limburg heeft in het verleden laten zien dat het in goede samenwerking grote economische impulsen kan geven. De manier waarop met de mijnsluitingen is omgegaan is historisch. Nu komt er veel extra geld binnen door de verkoop van Essent. Zeker in deze moeilijke tijden kan de provincie opnieuw een grote rol vervullen. Dat kan óók op het gebied van breedband: fikse investeringen in maatschappelijke breedbandtoepassingen zijn en blijven hard nodig. We hebben, ook in Limburg, al een prachtige infrastructuur, maar ga die dan ook gebruiken! Maar stop geen belastinggeld in KPN, zo zielig is dat bedrijf ook weer niet.

Rob van Esch, 8 juni 2009

Institutionele verkalking

Institutionele verkalking

Ik hoop dat u inmiddels een beetje aan onze nieuwe website gewend bent! Voor mij duurde dat niet lang, want ik vind hem veel frisser en moderner dan de vorige. Ook op deze nieuwe site zal ik regelmatig ontwikkelingen in en rond onze sector benoemen en waar nodig van commentaar voorzien. Laten we maar weer eens van start gaan.

Fitch-rapport

Webwereld maakte woensdag melding van een rapport van FitchRatings in Londen. De strekking ervan is dat in sommige Europese landen de grote telecombedrijven grote uitdagingen ondervinden door de concurrentie van de kabelbedrijven. Dat komt door de introductie van de nieuwe technologie Docsis 3.0. Hun redering is als volgt:

* een alomvattend nieuw glasvezelnetwerk naar ieder huis is economisch niet levensvatbaar. Telecombedrijven zullen daarom wel investeren in verder uitrol van glasvezel in hun netwerk, maar niet in glasvezel naar de huizen.

* de analyse van FitchRatings brengt aan het licht dat telecombedrijven de neiging hebben om de kosten van investeringen in glasvezel te onderschatten.

Omdat kabelbedrijven met Docsis 3.0 zeer kosteneffectief hoge internetsnelheden en andere moderne diensten kunnen aanbieden, zijn telecombedrijven het kwestbaarst in landen met hoge kabeldichtheid. Nederland wordt dan ook voortdurend genoemd als voorbeeld van zo’n land. Met Docsis 3.0 kunnen volgens het rapport snelheden worden gehaald van 200 Mbps. De reden is dat kabelbedrijven hun glasvezel nu al heel dichtbij de huizen hebben gebracht.

Het is een boeiend en realistisch rapport, waarbij de schrijvers ervan zich niet hebben laten meevoeren in de "FttH-hype" die zich nog steeds hier en daar manifesteert. Het geeft goed aan in wat voor luxe positie ons land zich bevindt. Door investeringen van miljarden euro’s sinds het begin van deze eeuw, behoren de Nederlandse kabelnetwerken tot de modernste ter wereld. Nieuwe technieken als Docsis 3.0 worden grootschalig toegepast, zoals ook blijkt uit onderstaande grafiek.

Beschikbaarheid hogesnelheidsinternet via de kabel, percentage van kabelaansluitingen

Daarmee worden de kabelnetwerken, die inmiddels dus voor het grootste deel uit glasvezel bestaan, toekomstvast. Dat we er zo goed voor staan in ons land, komt in de allereerste plaats door de concurrentie tussen infrastructuren. Bedrijven jagen elkaar op, en de consument profiteert. Ik verwijs dan maar, als concreet voorbeeld, naar een rapport van de Europese Commissie waaruit blijkt dat Nederlandse huishoudens gemiddeld 9 euro goedkoper uit zijn voor hun breedbandverbinding dan elders in Europa. Dat lijkt niet veel, maar als je gaat rekenen is het héél veel. Dat bedrag is per maand, en er zijn veel huishoudens. Als je daar rekening mee houdt, houden Nederlandse consumenten jaarlijks ruim 600 mln euro over in vergelijking met landen waar mínder concurrentie is dan hier!

En toch niet zo modern: programmaraden

Dus wat zijn we modern in Nederland. Toch? Mwah. Laten we eens even kijken naar de programmaraden. Consumenten kunnen kiezen, als men dat wil, tussen (meer dan) 120 zenders via hun digitale televisie. Men kijkt bovendien programma’s op aanvraag, via de kabel, via het internet of via concurrenten van kabelbedrijven. De tijd dat het een automatisme was dat videobeelden via de kabel bij de consument kwamen, is al lang voorbij. Programmaraden zijn bedacht voor een tijd dat dat automatisme er nog wél was. De programmaraad heeft een adviesbevoegdheid over 7 zenders, met daaraan gekoppeld hoge administratieve lasten. Daarmee moet volgens de wetgever de pluriformiteit van het zenderpakket voor de consument worden gewaarborgd.

Door de digitalisering worden programmaraden overbodig. Vervelend misschien, maar het is niet anders. Programmaraden en hun landelijke lobby-organisatie Kabelraden.nl vinden echter van niet. Zij doen bovendien fris en vrolijk mee in allerlei discussies die hun competenties ver te buiten gaan (bijvoorbeeld over de verdeling tussen digitale en analoge zenders bij kabelbedrijven, over toegang tot de kabel of over de prijs van de kabelaansluiting). Als is dat zo zie, denk ik terug aan mijn studietijd waarin wij kennis namen van het gedachtengoed van Mancur Olsen, in The Rise and Decline of Nations. Hij constateerde institutionele verkalking in samenlevingen waar het goed ging. "As a society becomes more successful, advanced and stable, its institutions become more complex and invariably start to turn the favourable stability into undesirable rigidity. Legislation starts to mushroom along with the people who create and administer it and somehow the society finds that the achievements of its youth are no longer possible."

Het lijkt erop dat ook ons land tekenen van institutionele verkalking vertoont. Het door de technische ontwikkelingen achterhaalde instituut van programmaraden is daar een voorbeeld van, maar er zijn er meer te vinden. OPTA hield onlangs een symposium over convergentie, waarin een rapport was gepresenteerd dat in opdracht van OPTA was geschreven (Convergence; different approaches for telecommunication regulators, door RAND Europe en gepubliceerd op 8 april j.l - helaas niet op de website van OPTA te vinden). Dat rapport ging over convergentie, en constateerde dat door deze trend markten aan elkaar verbonden worden en dat er dus steeds meer dynamiek ontstaat. Dan zóu je zeggen: dat is mooi, méér concurrentie betekent mínder werk voor regelgevers en toezichthouders. Maar nee, de vraag die OPTA zich stelt is dan: hoe kunnen we dan ál die markten goed reguleren? De vraag of en hoe zich men als regelgever/toezichthouder kan matigen komt niet eens aan de órde. Dat is naar mijn idee ook een voorbeeld van institutionele verkalking.

We zijn best een modern land, maar we moeten wel blijven oppassen dat we ook modern blíjven.

Rob van Esch
23 april 2009

Belastinginfuus voor KPN is onzin

Belastinginfuus voor KPN is onzin

In het FD van 24 maart vraagt KPN, bij monde van directeur Nijboer van dochteronderneming Reggefiber, om belastinggeld. De ambitie om landelijk een nieuw glasvezelnetwerk uit te rollen stokt vanwege gebrek aan financiën. KPN vraagt nu om een bijdrage van de staat, omdat "het gaat om een van de grootste bouwprojecten van Nederland", met "substantiële werkgelegenheid".

Ons land is gezegend met fikse concurrentie tussen de infrastructuren van KPN en kabelbedrijven. Dat heeft Nederland geen windeieren gelegd. We staan bovenaan de internationale ranglijsten als het gaat om de beschikbaarheid en kwaliteit van onze breedbandinfrastructuur.

Om zo ver te komen hebben we in de kabelsector deze eeuw circa vijf miljard euro geïnvesteerd in modernisering van onze netwerken. Privaat geld. Eigen geld. Geen cent belastinggeld. Door die investeringen, ons netwerk is nu volledig van glasvezel, is de kabel supersnel. We leveren nu zelfs "glasvezelsnelheden" zonder de straat open te graven; aan het eind van dit jaar heeft vrijwel heel Nederland via de kabel de beschikking over supersnel internet van 50Mbps of meer.

KPN heeft het moeilijk gehad. Toen zij in 2001 dreigde om te vallen, sprong de overheid bij met een miljardeninjectie aan euro's. Belastinggeld.

KPN ging daarna veel beloven. In 2005 beloofde men het bestaande netwerk te gaan opwaarderen. In 2008, zo zei KPN, zou de opvolger van de adsl-techniek in werking zijn. Resultaat: niets gebeurd. Wel deed KPN in 2008 weer nieuwe beloften: men gaat investeren in glasvezel om op die manier de concurrentie met de kabelbedrijven aan te kunnen. Op 27 januari nog bezwoer KPN "committed" te zijn aan de uitrol van glasvezel. Op internationale congressen over dit onderwerp steelt KPN de show met deze belofte. We leven nu twee maanden later: de directeur van KPN-dochter Reggefiber constateert publiekelijk dat KPN weigert om het kapitaal dat daarvoor nodig is, beschikbaar te stellen.

De overheid moet bijspringen, vindt KPN. Niet langer omdat het glasvezelnetwerk nieuwe diensten zal brengen. Blijkbaar heeft men inmiddels geaccepteerd dat de moderne kabel gelijk is aan een glasvezelnetwerk. Nu is het argument: de aanleg ervan leidt tot werkgelegenheid. In het Engels is er die mooie uitdrukking: "Put your money where your mouth is": investeer waarin je belooft te investeren. Maar laat je dan niet voeden door de overheid! De kabelsector is niet tegen glasvezel. Integendeel: onze netwerken zijn van glasvezel. Waar we wél tegen zijn is het plan om belastingcenten richting KPN te sluizen. Honorering van de roep om belastinggeld zou de markt ernstig verstoren. Het mag dan tegenwoordig lijken alsof er belastinggeld in overvloed is, maar zou buitengewoon onzorgvuldig zijn om dat te investeren in iets wat er al is: supersnel breedband.

Rob van Esch
24 maart 2009

Kabelcongres Berlijn

Kabelcongres Berlijn

Zo ben ik zelden op een congres, en zo twee keer in een paar weken tijd. Vorige maand in Kopenhagen op het congres van de Fiber-to-the-Home Council (verslag) . Nu dan bij ons "eigen" Europese kabelcongres, dat afgelopen week in Berlijn werd gehouden. Klik hier voor mijn impressie van het congres...

Begrip

Begrip

In debatten is het een goede gewoonte om na te denken over de vraag: begrijp ik waarom de ander iets zegt of doet? Met die vraag in het hoofd wil ik twee onderwerpen bespreken: de oplaaiende glasvezeldiscussie en de activiteiten van OPTA.

De glasdiscussie.
Ik begrijp dat KPN een glasvezelnetwerk wil aanleggen. Hun bestaande netwerk is bewezen ouderwets, hetgeen erkend word door de heer Scheepbouwer. Het is slechts een kwestie van tijd of de hoogste breedbandsnelheid van ADSL is de instapsnelheid die kabelbedrijven bieden. KPN moet dus wat.
Bij de aanleg van een nieuw glasnetwerk moet je straten opgooien, het kan niet anders. KPN heeft dus gemeenten nodig, en voert een groot programma uit om gemeenten te winnen voor glasvezel. Ik begrijp dat wel.
Aannemers zijn reuze in hun nopjes over alle glasplannen. Het levert hen werkgelegenheid op. Zeker in moeilijke tijden als de huidige zijn ze daar erg blij mee. Begrip!
Gemeenten zijn ook wel blij. Aanleg van glas levert hun burgers in ieder geval directe werkgelegenheid op en ze kunnen goede sier maken in hun eigen kring tot in het buitenland toe. Ik snap dat wel.
Staatssecretaris Heemskerk stelde onlangs in Almere dat écht breedband slechts via kabel of glasvezel kan. Dat begrijp ik. Maar wat ik níet kan volgen is dat hij vervolgens gemeenten oproept om de investeringen in glasvezel te stimuleren. Daarmee roept hij eigenijk op tot hulp aan één private investeerder, KPN, die nu wel móet investeren vanwege jarenlange nalatigheid op dat gebied (heeft KPN niet in 2005 al beloofd om in 2008 een volgende generatie adsl - genaamd vdsl - uitgerold te hebben? En dat gewoonweg niet gedaan?). Die oproep wordt met gejuich in gemeenteland ontvangen. Ik begrijp niet dat onze Nederlandse overheid (overheden) zo expliciet steun blijft geven aan het oude staats-telecommonopolie. Als er geen regels voor staatssteun in de weg stonden, zou men ook best financiële middelen richting KPN willen sluizen.

Toegang.
Over de maatregelen die OPTA heeft genomen voor de kabelbedrijven is al veel gezegd en geschreven. Ook hier kan ik veel begrijpen.
Ik begrijp dat Kamerleden de staatssecretaris oproepen tot maatregelen. Zo werkt politiek: eenmaal ingenomen stellingen worden moeilijk verlaten, ook niet als de omgeving veranderd is.
Ik begrijp dat OPTA om zich heen kijkt en denkt: als ik ook het volgende lustrum wil halen, dan moet ik maatregelen nemen voor de kabel. Anders kom ik niet door de politieke ballotage als de integratie tussen toezichthouders weer op de agenda staat. OPTA zal zich - hopelijk - realiseren dat het dunne lijntje van Onafhankelijkheid daarmee al wel wat dunner wordt.
Wat ik níet begrijp is het bericht in Trouw van gisteren. Dat gaat over de BBC. OPTA zegt in dat verhaal van Vincent Dekker: "We zijn in december met vertegenwoordigers van de ministeries van cultuur en economische zaken naar Londen geweest." Reden was dat men de BBC wilde spreken over hun voorwaarden van doorgifte. Ik ben nu dus de draad écht kwijt: OPTA, de Onafhankelijke Toezichthouder, die samen met politieke vertegenwoordigers onderzoek uitvoert? De "O" in OPTA is verdwenen. Dat begrijp ik dan weer wel.

Rob van Esch

FttH-congres Kopenhagen

FttH-congres Kopenhagen

Deze week was ik in Kopenhagen, waar de FttH-council voor de vijfde keer een congres hield. Ik heb daar een impressie over geschreven, die u hier kunt vinden. Deze week was ik in Kopenhagen, waar de FttH-council voor de vijfde keer een congres hield. Ik heb daar een impressie over geschreven, die u hier kunt vinden.

Ik weet wanneer ik weg moet zijn, nietwaar? Er was ook een hoop publiciteit rond het groene licht dat OPTA kreeg van de Europese Commissie om de kabel te reguleren. Tsja, wat moet je daar nog van zeggen? Ik heb eigenlijk alles hierover al eerder gezegd en geschreven: het is in de kern een onbegrijpelijk besluit. Er is nu veel méér concurrentie dan drie jaar geleden, toen de eerste ronde van OPTA-marktanalyses plaatsvond. Volgens de wetten van de logica zouden er dan minder regels moeten komen. Maar wat schetst mijn verbazing: er is nu méér regulering dan drie jaar geleden.

Rob van Esch,

13 februari 2009

NORMA/IRDA

NORMA/IRDA

Sometimes you win, sometimes you loose. Niks is minder waar als het om rechtzaken gaat. Door schade en schande wijs geworden weet ik inmiddels dat je niet elke rechtzaak kan winnen, zelfs al denk je dat je het beste verhaal hebt. Deze week was er gelukkig een van "Sometimes you win". Zoals de regelmatige lezer van dit blog wel weet, liep er al een tijd een rechtzaak tegen ons, die was aangespannen door Norma. Dat is de organisatie die naburige rechten int voor haar leden. Deze week werden alle eisen van Norma aan ons door de rechter afgewezen.

We hebben daar een persberichtje over uitgegeven, dat op deze website te vinden is, maar laat ik nog even kort uitleggen hoe het in elkaar zit.

Wij zijn, voor de goede orde, er grote voorstander van dat iedereen die creëert daar ook zijn geld voor krijgt. Wat zouden we zijn zonder hen die creatief zijn? We zijn ook voorstander van een goed systeem van collectief rechtenbeheer. Dat kan namelijk erg efficiënt zijn, mits rechtenorganisaties ook het wereldrepertoire kunnen vertegenwoordigen. Wij kunnen dan op één plek de rechten regelen, in plaats van met alle artiesten afzonderlijk.

Huidige systeem gaat gepaard met inefficiencies

Helaas gaat het huidige systeem van inning van rechten gepaard met tamelijk grote inefficiënties. We weten simpelweg niet wie nu wie vertegenwoordigt. Dat bleek bij de claim van Norma. Een praktijkvoorbeeld. Een acteur doet mee aan een productie, maar draagt in de regel zijn rechten over aan de producent. Die verkoopt het stuk dat hij gemaakt heeft aan een omroep, en dat wordt dan weer uitgezonden via kabel of anderszins. Klaar, zou je zeggen. Helaas. Norma stelde nu óók de rechten van die acteur te vertegenwoordigen, en wilde geld zien voor uitzending van het stuk (waarvoor de acteur zijn rechten had overgedragen). En om het verhaal nóg ingewikkelder te maken: er is nog een andere organisatie, IRDA, die claimde óók die rechten te vertegenwoordigen. Zij betwisten weer het recht van Norma. IRDA sloot zich daarom in de rechtzaak aan bij Norma. Afijn, kom daar maar eens uit....

Daar komt voor ons, als verspreider van omroepsignalen, nog een complicatie bij: wij weten niet wat de afspraken zijn tussen omroepen en producenten (bijvoorbeeld over de rechten), maar moeten wél aan rechtenorganisaties betalen. Hoeveel is het juiste bedrag? Wij weten dat niet. Daarom is voor ons het ideaalbeeld dat we bij een omroep een rechtenvrij programma kunnen krijgen. De financiële afwikkeling tussen omroepen en rechtenorganisaties vindt dan plaats waar hij thuis hoort: tussen omroepen en rechtenorganisaties. Dan wordt het hele systeem een stuk transparanter.

Beter toezicht gewenst

Dat ideaalbeeld wordt voorlopig niet gedeeld door de rechtenorganisaties (het is goed denkbaar dat meer transparantie niet in hun - financieel - voordeel is). Daarom zouden we, totdat het zover is, een goed toezicht moeten hebben op de rechtenorganisaties. Daar schort het op dit moment aan om twee redenen.
In de eerste plaats is er wel een Commissie Dijkstal, die toezicht houdt op rechtenorganisaties, maar die gaat niet over het gedrag van deze organisaties met betrekking tot de kabel. Ten tweede is er nergens toezicht op de prijs die rechtenorganisaties in rekening brengen. Niet bij de Commissie Dijkstal, niet bij de NMa, niet bij etc; simpelweg nergens. Dat komt denk ik doordat de vraagstukken over auteursrechten van oudsher strikt juridisch zijn benaderd. Economische argumenten hebben nooit voet aan de grond gekregen. Dat wordt echter wel steeds belangrijker in deze digitale wereld, omdat er steeds meer mogelijkheden komen voor de verspreiding van programma's.

Totdat het ideaalbeeld is gerealiseerd, moeten we dus - het ligt eigenlijk ook wel voor de hand - een gedegen toezicht (vóóraf) instellen op de prijzen die de rechtenorganisaties in rekening brengen.
Nu zijn dus alle eisen van Norma en IRDA verworpen, en heerst er een diepe stilte. Ook op de websites van deze organisaties hebben we tot op de dag van vandaag nog niets kunnen lezen over de uitspraak.

EZ al te vrolijk

EZ kwam vandaag met een persbericht naar aanleiding van een onderzoek van ECTA . Dat is een Europese branchevereniging van telecombedrijven. Zij hebben een onderzoek uitgevoerd naar de vraag of toezichthouders als OPTA de regels wel netjes toepassen. Dan blijkt dat OPTA hoog scoort, nummer twee in Europa. Het Ministerie van Economische Zaken is euforisch en stuurde direct een persbericht de wereld in: TWEEDE PLAATS VOOR NEDERLAND! Letterlijk: "Staatssecretaris Heemskerk vindt de tweede positie een mooi resultaat. 'Uit het onderzoek blijkt dat Nederland op het gebied van vaste telefonie en breedband internet dankzij goed georganiseerd markttoezicht tot de meest concurrerende markten in Europa behoort. Daarvan profiteert de consument via meer keuzemogelijkheden en lagere prijzen,' aldus de staatssecretaris."

Nu gaat EZ een beetje overdrijven, maar ja, dat gebeurt wel eens in een euforische stemming. Toezicht speelt zeker een rol, maar er moet natuurlijk wel een concurrent zijn die de handschoen opneemt. Hoe dat in Nederland in elkaar steekt, heb ik onlangs nog in het FD beschreven onder de titel KPN's Schone Schijn Hindert Markt: "Concurrentie tussen infrastructuren is de manier om een land digitaal voort te stuwen. Dat hebben de afgelopen jaren geleerd. Nog meer dan voorheen komt het nu op de kabelbedrijven aan om de concurrentie te bieden die nodig is voor een voorspoedige ontwikkeling van de Digitale Delta Nederland."

De consument profiteert van meer keuzemogelijkeden en lagere prijzen doordat kabelbedrijven de afgelopen jaren miljarden euro's hebben geïnvesteerd in innovatie. De toppositie van Nederland op het gebied van telecom en breedband toeschrijven aan de toezichthouder, zoals nu door staatssecretaris Heemskerk gebeurt, is wat ál te vrolijk.

Rob van Esch, 30 januari 2009
Directeur NLkabel

Werkverschaffing voor OPTA?

Werkverschaffing voor OPTA?

Eind vorige week heeft OPTA bekend gemaakt dat de marktanalyses zijn ingediend bij de Europese Commissie. Dat gebeurde op vrijdagavond, om 10 uur. Een ideale manier om geen vragen van kritische journalisten meer te hoeven beantwoorden! Er zijn weinig grote verschillen met de vorige voorstellen, waar men de mening van marktpartijen over heeft gehoord, maar er is natuurlijk wel weer wat veranderd in de omgeving. En het is juist díe verandering die mijn wenkbrauwen deed fronsen: de toestemming van NMa/OPTA aan KPN om Reggefiber over te nemen. OPTA heeft hiermee een geweldige cirkerlredenering opgezet, die twee gevolgen heeft: men verschaft zich een alibi om de kabelsector te reguleren en ten tweede stelt men het eigen bestaansrecht daarmee veilig. Hoe zit die redenering dan in elkaar. Ik ga citeren:

1. Chris Fonteijn, voorzitter van OPTA, zei in oktober in het EZ-blad Factor ICT: “Op dit moment kunnen alleen kabelaars en KPN triple play aanbieden. Als we nu niet ingrijpen vrezen we dat alleen die partijen in de toekomst overblijven. Twee is niet genoeg om duurzame concurrentie in de elektronische communicatiemarkten te krijgen.”

2. Op 19 december 2008 schreef de NMa in een persbericht: “De NMa geeft onder voorwaarden groen licht aan de op te richten joint venture door KPN en Reggefiber. De Nma heeft bij de beoordeling van deze zaak intensief samengewerkt met de OPTA. OPTA heeft, als sectorspecifieke toezichthouder, de NMa geadviseerd in deze zaak.”

3. En dan in de besluiten die vorige week bekend zijn gemaakt: “Om te voorkomen dat er op lange termijn slechts twee dominante aansluitnetten overblijven waar de eindgebruiker uit kan kiezen, KPN óf een kabelbedrijf, is in de visie van het college concurrentie van alternatieve aanbieders noodzakelijk. Door regulering van de omroepmarkt kunnen concurrenten nu een met Ziggo vergelijkbaar televisieaanbod aanbieden en dit eventueel in combinatie met hun eigen internet en telefoniediensten aanbieden. Regulering leidt daarmee niet alleen tot het ontstaan van duurzame concurrentie in de omroepmarkt, maar zal ook de concurrentie bij het aanbieden van triple play bundels bevorderen.”

Dus wat is de OPTA-redenering:

1. Oktober: twee infrastructuren is niet genoeg
2. December: twee infrastructuren is ok, dus laat Reggefiber maar samen gaan met KPN
3. Januari: nu er maar twee infrastructuren zijn (omdat Reggefiber samen gaat met KPN), moeten we de kabel reguleren.

Tsja. En dat allemaal terwijl er ook heel veel léuke dingen gebeuren in onze sector!

Steeds hogere internetsnelheden

Afgelopen zondag werden we verrast door een kop in De Telegraaf: “ADSL uit de gratie”. De boodschap was helder: door de introductie van Eurodocsis 3.0, waardoor glasvezelsnelheden over de kabel worden geleverd, zal ADSL het steeds moeilijker krijgen. Dat konden we in september al lezen in een Amerikaans onderzoek (met de vraag: “is DSL het nieuwe inbellen”?). Binnen twee jaar kan kabel snelheden leveren tot 200 Mbps, terwijl adsl natuurkundig beperkt blijft tot iets meer dan 20 Mbps. En dan komt daar nog nieuws van Cisco overheen deze week: zij introduceren een nieuw kabelmodem dat in 2010 320 Mbps moet kunnen halen!

Twee miljoen digitale kabelkijkers

Deze week hebben we een nieuwe mijlpaal bereikt: twee miljoen huishoudens die digitale televisie kijken via de kabel. We hebben hierover een persbeicht verstuurd, en de tekst zet ik hieronder, zodat u een compleet beeld hebt.

“Het aantal digitale kijkers via de kabel groeit razendsnel. De gezamenlijke kabelbedrijven passeerden begin januari 2009 de mijlpaal van 2 miljoen huishoudens die naar digitale kabeltelevisie kijken. Dat is een verdubbeling in twee jaar tijd.

Dat miljoenen mensen het digitale kijken hebben ontdekt is logisch. De scherpe beeldkwaliteit en de grote keuzevrijheid maken dat erg aantrekkelijk. De groei van platte schermen heeft ook invloed op de groei van digitale televisie; kijkers verwachten op zo’n groot scherm scherper en kwalitatief beter beeld. “Digitale televisie is volwassen geworden. Kijkers krijgen veel meer keuze en worden baas over hun eigen televisie-avond. Meer kanalen, hoge HDTV-kwaliteit en nieuwe mogelijkheden als programma’s op aanvraag. Dat kan allemaal via de digitale kabel.”, aldus Rob van Esch, directeur NLkabel.

Van Esch: “Om alle nieuwe diensten mogelijk te maken heeft de sector de afgelopen jaren tot en met de dag van vandaag vele miljarden geïnvesteerd. Daardoor behoort de kabelsector tot de meest innovatieve sectoren in ons land. Neem bijvoorbeeld de introductie van DOCsis 3.0, de supersnelle internetverbinding die de kabelbedrijven in Nederland onlangs hebben geïntroduceerd. Daarmee lopen we voorop in Europa.”

Ruim de helft van alle Nederlanders kijkt inmiddels digitale televisie. Van alle digitale kijkers doet de helft dat via de kabel, de andere helft via satelliet, digitale ether of IPTV. Uit een recent onderzoek van de Consumentenbond kwam naar voren dat digitale kabel het beste beeld geeft. Het komende jaar zal naar verwachting het aantal digitale kijkers nog verder toenemen.”

Rob van Esch
Directeur NLkabel

2009

2009

Hierbij wens ik alle lezers een heel gelukkig en succesvol 2009! Dat laatste zal voor iedereen het uiterste vergen, want de sterren staan niet erg gunstig sinds de financiële deconfiture van 2008. Er zullen weinig jaren zijn geweest als 2009 die met zoveel economisch angst en beven tegemoet gezien worden. Bijna niemand durft, na het echec van 2008, nog een voorspelling te doen die ook maar een greintje optimisme uitdraagt.

Ik wel hoor. Niet over het aantal verkochte of in aanbouw te nemen huizen, niet over aandelenkoersen, niet over lengte en duur van de recessie waarin we ons inmiddels bevinden. Wel kan ik optimistische voorspellingen doen over de markten waarin de kabelbedrijven actief zijn. KPN heeft al keer op keer laten weten dat de economische crisis hen niet vol in de maag raakt; mensen blijven bellen en internetten. En televisie kijken. Dus ook kabelbedrijven worden niet zo geraakt als vele andere sectoren, maar dat betekent niet dat de economische omstandigheden ons koud laten. In markten waarin concurrentie harder en harder wordt, waar consumenten op steeds meer kleintjes zullen letten, in zulke markten is niemand gevrijwaard van gevolgen.

Waarom dan toch optimisme? Ten eerste sluit ik me van harte aan bij het betoog van onze Minister-President in het FD van 20 december j.l.: "... trots zijn op de resultaten van Nederland vinden we wat nationalistisch. ‘Het goede telt niet en het betere wordt niet meer gezien', schreef het Sociaal en Cultureel Planbureau enige tijd geleden. En dat klopt." Aldus de Minister-President. En bescheiden als ik ben, ben ik daarmee eens als het over kabel en telecom gaat. Een recente grafiek van de Europese Commissie geeft het goede in Nederland nog eens aan.

Het kleine Nederland is het tweede land in Europa als het gaat om gebruik van andere breedbandtoegang dan adsl. In ábsolute aantallen! Dat betekent dat de Nederlandse kabelsector in Europa de meest succesvolle uitdager is van de grote telecombedrijven (in ons geval: KPN). Dat levert ons land en de Nederlandse consument grote en blijvende voordelen: hoge internetsnelheden tegen lage prijzen, honderden miljoenen euro's voordeel als gevolg van de snelle opmars van VoIP-bellen, innovatie op televisiegebied tegen relatief lage prijzen.

Kortom: we zouden ongelooflijk tevreden moeten zijn in ons land, dat Europees gezien een voorbeeldfunctie vervult. Zouden we niet moeten luisteren naar de Minister-President? Nee dus. OPTA wil, onder druk van ‘de politiek', nieuwe aanbieders laten ontstaan die ouderwetse analoge televisiepakketten via de kabel leveren. Geen nieuwe zenders of pakketten, maar alleen precies dezelfde als er al zijn! Onze staatssecretaris van Economische Zaken, Heemskerk, wil dat zó graag, dat hij niet voor broodnodige modernisering van Europese telecomregels wilde stemmen als OPTA niet op voorhand zijn zin kreeg van de Europese Commissie. En KPN mag van de NMa een joint venture aangaan met Reggefiber, alsof KPN niet vrijwel alle beschikbare infrastructuren voor telecom en televisie al in de zak heeft.

Waar gaan we dit jaar met de kabel heen? Ik voorspel het volgende:

* Verdere groei van digitale televisie en nog meer innovatie. De groei van Programma's op aanvraag zet in 2009 verder door, zeker ook omdat Ziggo deze dienst zal introduceren. HDTV zal ook gestaag verder groeien, ook al omdat de publieke omroep met deze nieuwe techniek van start gaat.

* Supersnel internet breekt door in 2009. Via de kabel. In de loop van dit jaar zullen vrijwel alle kabelklanten de mogelijkheid krijgen om te internetten via de moderne Docsis 3.0-techniek. Dat betekent dat 100 (min of plus een beetje) Mb-producten binnen bereik komen. Het is nog niet direct te overzien wat dat betekent. In ieder geval dat er nog een nieuwe stoot adrenaline wordt gegeven aan distributie van video via internet (met hoge kwaliteit). Het is aan de video-industrie om de mogelijkheden te benutten (en van de muziekindustrie te leren hoe het niet moet).

* Politiek gezien zal er nog wel discussie blijven over de maatregelen die OPTA wil nemen en nu gaat verdedigen in Brussel. Hopelijk gaat ‘De Politiek' snel naar de woorden van de Minister-President luisteren en handelen.

* Ik had graag willen voorspellen dat we in de kabelsector aan de slag zouden gaan met de in 2009 te veilen WIMAX-frequenties, zodat we KPN ook op mobiel gebied het vuur aan de schenen kunnen leggen. Helaas is het maar de vraag of dat gaat lukken, want op de valreep van 2008 heeft de Tweede Kamer staatssecretaris Heemskerk gedwongen om zijn veilingvoorwaarden te gaan herzien. Dat leidt waarschijnlijk tot uitstel van de veiling. Juristen misschien nog wel, maar consumenten worden daar in ieder geval niet beter van.

Al met al: niemand denkt dat 2009 een saai jaar wordt, in welk opzicht dan ook. De kabelsector blijft in ieder geval bijdragen aan duurzame concurrentie tussen infrastructuren. Dat doen we omdat het onze business is, en zijn blij dat we daarmee kunnen bijdragen aan welvaart en welzijn van ons land.

Rob van Esch

5 januari 2009